فرهنگنامه موسیقی – موسیقی دانان ایران باستان

📝موسیقی دانان ایران باستان:

🔸باربَد
نامورترین موسیقی‌دان، شاعر، بربت نواز و خواننده دوران ساسانی در زمان پادشاهی خسرو پرویز است. درباره زندگی این هنرمند اطلاعات اندک و افسانه آمیزی در کتاب‌های فارسی و عربی آمده است. منابع کهن‌تر او را اهل مرو دانسته‌اند ولی منابع تازه‌تر زادگاه او را جهرم یاد کرده‌اند. او دستگاه موسیقی نوینی به نام سرود خسروانی خلق کرد که به خسرو پرویز تقدیم نموده بود. باربد در انطباق با تقویم ساسانیان برای هر روزی از روزهای هفته نواهایی ساخته بود وهمچنین آهنگ‌هایی مشتق از این دستگاه هفتگانه برای هر سی روز ماه که به نام سی لحن باربدی نام‌دار است. و نیز ۳۶۰ نغمه به تعداد روزهای سال، معروف به داستان. هنوز هم میراث او در نام‌های گوشه‌های دستگاه‌های موسیقی ایرانی امروزی بر جای مانده است.

🔸نکیسا (نام‌های دیگر: نگیسا یا سگیسا)
موسیقی‌دان، رامشی، چنگ‌نواز و خوانندهٔ عهد ساسانی است

🔸سرکِش (نام دیگر: سرکِس)
رامشگر، خواننده و آهنگ ‌ساز نام‌دار دوران ساسانی و دربار خسرو پرویز است. پژوهشگران بر این باورند که او رامشی آرامی‌ با نام سرجیوس بوده که با گذشت زمان به سرگش و سپس به سرکش تبدیل گردیده‌است. کریستنسن مینویسد: مشهورترین موسیقی دانان و آهنگ سازان دربار خسرو دوم (پرویز) سرکش و باربدبوده اند.

🔸رامتین
از موسیقیدانان به نام ایران در دوران ساسانیان و هم عصر دیگر موسیقی دانانی چون باربد و نکیسا ست، او را واضع چنگ و استاد در نواختن این ساز می‌دانند و برخی وی را همان رامین عاشق ویس می‌شناسند. رامتین واژه‌ای فارسی به معنای آرامش بخش می‌باشد.

🔸بامشاد
نوازنده و موسیقی‎دان دوره خسروپرویز دوم ساسانی است که او را چون باربد کم مانند دانسته‌اند. بامشاد از آن گویند که بامداد چنان می‌نواخت و می‌خواند که همه کس را شاد می‌کرد.

🔸دیگر موسیقی دانان:
کوسان، آفرین، خارکش

▫️پانویس:
میرزا عبدالله: بسیار تأسف انگیز است که از نغمات و سرود های زمان پیش، در عصر حاضر مااثری باقی نمانده است و آن همه لطایف قیمتی چنان در پرده فراموشی متواری شده اند که علامت وجود آنها نیز محو و نابود است. مثلا از گنج کاروان، شادروان مروارید، اورنگ، مشک دانه، تار نوروز، راه شبدیز، نوش باده، نیم روز، بانگ سبزه، که از الحان سی گانه باربد موسیقی دان بوده و حضرت اجل شیخ نظامی در صفت باربد همه آن ها را شرح داده اند، امروز نشانه ای در عالم موسیقی ایرانی یافت نمی شود.
پر دور نرویم و به قرن های گذشته رجوع نکنیم. شاید آوازهای پنجاه سال قبل هم در خاطر ما محفوظ نباشد.(سرگذشت موسیقی/روح الله خالقی)

*با ذکر منبع، از متن استفاده کنید

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای جلوگیری از اسپم *